Japońskie złożenia znaków

Ponieważ w tym miesiącu nasz lab działa już pełną parą, pojawiło się więcej możliwości pracy, co przełożyło się na więcej pracy wykonywanej. Nie żebym narzekał, bo można popchnąć dalej projekt, ale przez to Katahira 2-1-1 trochę ostatnimi czasy ucierpiała. Ale już nadganiam.

Dziś kolejny temat o języku japońskim. Nadal na poziomie zupełnie początkującym, ale trochę także dla osób uczących się, a nie mających na co dzień styczności z tym językiem.

W języku japońskim z kilku znaków kanji możemy zrobić złożenie, czyli wyraz o znaczeniu innym (choć zazwyczaj ideowo powiązanym), niż pojedyncze znaki osobno. Poprzednio używany przykład, 蛍光 (keikou), czyli fluorescencja, składał się ze znaku na świetlika i światło. Innym przykładem była ゴミ収集車(gomi shuushuusha), czyli śmieciarka, składająca się ze znaków na zbieranie (np. plonów), zbierać (czegoś do kupy) oraz pojazdu. Moim ulubionym zaawansowanym przykładem jest 円偏光二色性 (enhenkounishokusei), czyli dichroizm kołowy. Jak się dobrze przyjrzeć, to złożenie ma sens, bo składa się ze znaku na koło (円), jednostronny/częściowy (偏), światło (光), dwa (二), kolor (色) i znaku oznaczającego płeć (性), stosowanego tu w trochę innej roli.

Złożeń takich jest mnóstwo i każda osoba uczące się japońskiego nieustannie je wałkuje. Ale większość ma dla nas sens, bo posiadają swoje odpowiedniki w języku polskim; weźmy 運転 (unten), czyli kierować (pojazdem), 会議 (kaigi), czyli spotkanie albo 羽音 (haoto), czyli dźwięk trzepocących skrzydeł.

Trochę dziwnie zaczyna robić się, gdy uczymy się złożeń niewystępujących w języku polskim; weźmy tu 森林 (shinrin, oznaczające las), składające się ze znaków na las (森, mori) i las (林, hayashi) 😀 Oczywiście są pewnie subtelne różnice znaczeniowe, bo jeden las jest większy od drugiego, a złożenie ma bardziej generalne znaczenie, ale dla nas jest to zazwyczaj trudno zauważalne. I początkujący uczniowie zachodzą w głowę: jak tego złożenia używać?

Podobnymi, ale nieco prostszymi przypadkami są 飲食 (inshoku, rzeczownik jedzenie i picie), 左右 (sayuu, oznaczające lewo i prawo), czy 白黒 (shirokuro, czerń i biel). Pamiętam jak na początku nauki zastanawiałem się po co właściwie się tego uczyć i podejrzewałem, że chodzi tylko o trening zapamiętywania czytań. Ale sens oczywiście jest, tylko zauważyłem go dopiero w życiu codziennym: 白黒 to w drukarce opcja druku czarno-białego, a 飲食禁止 to zwięzły zakaz (dwa ostatnie znaki) jedzenia i picia (na lewo i prawo nadal szukam sensownego przykładu).

Jeszcze ciekawsze są złożenia będące rzeczownikami odczasownikowymi. Na przykład zamiast wyrażenia otwierać sklep, 店を開ける (mise wo akeru) możemy użyć złożenia 開店 (kaiten, rzeczownik oznaczający otwieranie sklepu).

Obie wersje możemy przekształcić w odpowiedni rzeczownik/czasownik:

開店 (kaiten, rzeczownik otwieranie sklepu) + する (suru, czasownik robić) -> 開店する (otwierać sklep)

店を開ける (mise wo akeru, otwierać sklep) -> 店を開けること (mise wo akerukoto, zrobiliśmy z niego rzeczownik otwieranie sklepu dodając koto)

I tak: obie wersje są sensowne i poprawne. Oczywiście jeśli potrzebujemy użyć rzeczownika, wygodniej jest użyć krótszego 開店.  Ale najlepsze dopiero przed nami!

W mówionym japońskim bardzo często używa się niedopowiedzeń, mających oznaczać nasze wahanie lub wyrażenie prośby nie-wprost. Jest to widziane jako grzeczniejsze od sformułowania pełnego zdania. I tu niezastąpione są krótkie złożenia. Bierzemy nasze otwieranie sklepu, 開店, doklejamy do niego なんですけど (nandesukedo, trudnoprzetłumaczalna forma, mogąca oznaczać z grubsza jeśli chodzi o…), a na koniec zawieszamy głos (albo piszemy wielokropek) i w rezultacie mamy:

開店なんですけど…

które oznacza wprost jeśli chodzi o otwarcie sklepu… A reszty zdania, czyli prośby bądź uwagi ma się domyślić słuchacz 😀 Bardzo przydatne, jeśli nie znamy wielu wyrazów (albo nawet nie wiemy o co nam dokładnie chodzi!), a chcemy o coś poprosić.

Podobnie możemy np. zarejestrować się w wypożyczalni filmów. Używamy prostego 入会 (nyuukai), oznaczającego zapisanie się lub dołączenie do grona i zamiast zastanawiać się jak grzecznie powiedzieć, że chcemy się zapisać do wypożyczalni, mówimy 入会なんですけど… i wszystko jasne.

Więc ważna wiadomość dla początkujących studentów języka japońskiego uczcie się złożeń, bo raz, że ćwiczycie czytania kanji, dwa, że zasób słów przy danej liczbie znanych kanji się błyskawicznie powiększa, a trzy, że możecie grzecznie prosić o rzeczy, których nie potraficie po japońsku porządnie nazwać 😉

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s