Japońska rachuba lat

Zanim pojawi się kolejna część alkoholowej sagi, temat nieco powiązany – japoński sposób rachuby lat. Turystom przyjeżdżającym tu na dwa tygodnie może to umknąć, ale Japończycy stosują swój oryginalny sposób liczenia lat, z podziałem na ery.

W Japonii powszechnie korzysta się z kalendarza gregoriańskiego; każdy wie, że mamy teraz rok 2016, jest dwanaście miesięcy zmieniających się tak, jak w Polsce (tyle, że mają nudniejsze współczesne nazwy: miesiąc pierwszy, miesiąc drugi…). Lata przestępne też się zgadzają. Format zapisu dat jest inny, niż w większości krajów cywilizowanych: rrrr年mm月dd日 [年 (nen) oznacza rok, 月 (gatsu) miesiąc, a 日 (nichi) dzień]. Przykładowo datę dzisiejszą, dziewiątego października, zapiszemy 2016年10月9日 albo prościej 2016/10/09. Bardzo to wygodnie przy nazywaniu plików komputerowych, bo jeśli zaczynamy nazwę od daty, to pliki posortowane alfabetycznie ustawiają nam się także chronologicznie.

Jeśli pomijamy rok, to data często przyjmuje osobliwy dla nas format mm月dd日 albo mm/dd. Na początku się miesza, czy 10/9 to 9 października, czy 10 września.

I wszystko jest w porządku, dopóki nie musimy wypełnić jakiego oficjalnego formularza, gdzie wymagana jest np. nasza data urodzenia.

year.jpg

Jedna z rubryk w porządnym, japońskim formularzu.

To wycinek formularza służącego do zmiany czegośtam w ubezpieczeniu zdrowotnym. W dolnej części rozpoznajemy nasze     年   月   日, ale przed nimi pojawiają się cztery inne znaki: 明大昭平.

Równolegle stosuje się też rachubę lat z podziałem na ery, oznaczające lata panowania cesarzy. Obecny cesarz, Akihito, wstąpił na tron 7 stycznia 1989, a era jego panowania nazywa się 平成 (heisei). W ten sposób rok 1989 stał się pierwszym rokiem ery Heisei, rok 1990 rokiem drugim itd. – obecnie mamy rok 28 ery Heisei.

Lata w tej rachubie zapisywane są w nieco inny sposób: najpierw nazwa ery, potem liczebnik, a następnie 年. W ten sposób rok 2016 to 平成28年. Wyjątkiem jest pierwszy rok danej ery; zamiast 平成1年 używa się formy 平成元年, gdzie 元 oznacza „źródło, początek”. Zazwyczaj 元 czytamy moto lub gen, ale w złożeniu 元年 czyta się je gan.

Przyjrzyjmy się jednak początkowi roku 1989. Ponieważ cesarz Akihito wstąpił na tron 7 stycznia, przez 6 pierwszych dni roku trwała jeszcze poprzednia era, 昭和 (showa). Więc rok 1989 jest jednocześnie 昭和64年 oraz 平成元年. Osoba urodzona 8 stycznia ma w dokumentach 平成元年1月8日, ale równieśnik urodzony dwa dni wcześniej 昭和64年1月6日.

Wróćmy do pokazanego wyżej fragmentu formularza. Dwa ostatnie znaki, 昭 i 平 już kojarzymy – to skrót od 昭和 i 平成. Dwa wcześniejsze pochodzą od 明治 (meiji) i 大正 (taisho), dwóch wcześniejszych er. Dzięki temu formularz jest dostosowany do osób, które urodziły się w erze Meiji, czyli do lipca 1912 roku. Wypełniając formularz musimy zaznaczyć jeden znak, symbolizujący erę, w której się urodziliśmy, a potem normalnie wpisać datę urodzenia, stosując japońską rachubę lat.

W niektórych przypadkach w formularzach można znaleźć dodatkową opcję: 西暦 (seireki), oznaczającą zachodni sposób rachuby lat. Wtedy wystarczy ją zaznaczyć i wpisać nasze swojskie 1989 czy co tam potrzeba.

Ponieważ obecny cesarz wyraził wolę abdykacji, możemy się spodziewać nadejścia nowej ery, aczkolwiek terminu i jej nazwy jeszcze nie znamy. Jest jednak szansa, że 平成29年 będzie ostatnim rokiem ery Heisei.

Advertisements

2 thoughts on “Japońska rachuba lat

  1. Zawsze mnie to fascynowało i zastanawiało, czy Japończycy w urzędowych dokumentach mają podaną datę wg ery czy kalendarza gregoriańskiego, np. w jakimś odpowiedniku naszego dowodu osobistego albo aktu urodzenia.

    • W akcie urodzenia, w karcie ubezpieczenia zdrowotnego i innych ważnych dokumentach – wg ery. Ale już na mojej karcie pobytu, która jest bardzo ważnym dokumentem, ale wydawanym obcokrajowcom – po zachodniemu.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s